Swans

July 21, 2013

Swans

Swans

Το Μάιο ήρθαν οι Swans Ελλάδα, μετά την καθολική αποδοχή του “The seer” το 2012. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη αφορμή για μία ανασκόπηση της πορείας ενός από τα πιο ξεχωριστά συγκροτήματα στην ιστορία της μουσικής.

Τι μουσική παίζουν οι Swans;

Κάποια στιγμή σίγουρα θα έρθεις αντιμέτωπος με αυτό το αφοπλιστικό ερώτημα. Και άντε να εξηγείς , τώρα, τι μουσική έπαιζαν οι Swans…  Ανάλογα με την περίοδο, το δίσκο και κάποιες φορές ακόμα και το τραγούδι, οι Swans έπαιξαν από noise rock μέχρι gothic και από post-punk μέχρι ακουστικό, folk-ίζον rock. Κοινή συνισταμένη σε όλα αυτά είναι η σκοτεινή ατμόσφαιρα, η αποφυγή εύκολων συνταγών τύπου couplet-refrain-πάμε-πάλι-όλοι-μαζί κλπ. και οι εσωστρεφείς (έως και διεστραμμένοι, πολλές φορές) στίχοι. Ακόμη οι έντονες συναυλίες (λέγεται ότι στα 80’s ο κόσμος ξέρναγε στις συναυλίες τους), ο πειραματισμός με ήχους και διάφορα όργανα, η χαρακτηριστική φωνή του Gira και η καθηλωτική χροιά της Jarboe.

Yin & Yang

118144

Ήαλλιώς Michael Gira και Jarboe. Ο πρώτος είναι ο ιδρυτής των Swans, το άτομο που κρύβεται πίσω από κάθε τι αφορά το συγκρότημα. Η δεύτερη είναι το άτομο που όταν μπήκε στην μπάντα επαναπροσδιόρισε την εικόνα της και έγινε τόσο απαραίτητη όσο οι κιθαριστικές συγχορδίες του Westberg. Εκεί που οι κραυγές ψυχιατρείου του Gira σε οδηγούν να κλείσεις το στερεοφωνικό, τα νανουρίσματα της Jarboe σε υπνωτίζουν, μόνο και μόνο για να σε παραδώσουν ξανά στις ορέξεις του μανιακού. Ένα διαρκές παιχνίδι ανάμεσα στο σκοτάδι και το φως, το φόβο και τον έρωτα.

Δισκογραφική ιστορία

1ο κεφάλαιο: Η μουσική ως βασανιστήριο

Filth” (1983)

“Cop” (1984)

Με λίγα λόγια: εν έτη 1983 κάποιοι θεωρούσαν ακραίους τους Hellhammer. Άλλοι τους Metallica του “Kill ‘em all”. Αυτοί μπορούν να ακούσουν τους δύο πρώτους δίσκους των Swans για να πειστούν ότι εκείνη την εποχή (μην πω και σήμερα) δεν υπήρχε τίποτα πιο βαρύ, ακραίο και θορυβώδες από τους Swans. Φανταστείτε βασανιστικά, επαναλαμβανόμενα χτυπήματα για αυτό που λέμε “ρυθμός”, φάλτσα θέματα για αυτό που ονομάζουμε “riffs” και μία φωνή να ουρλιάζει και να βογγά με πόνο για αυτό που λέμε “ερμηνεία”. Ναι, οι Swans των δύο πρώτων δίσκων σε φοβίζουν. Σε φοβίζει ο τρόπος με τον οποίο ο Gira εξιστορεί τις εμπειρίες σεξουαλικής υποταγής και σαδισμού. Σε φοβίζει ο τρόπος με τον οποίο “αγγίζουν” τον ακροατή.

Όταν τα ακούς νιώθεις…: … ότι είσαι σε ένα δυστοπικό περιβάλλον, σε ένα υπόγειο γεμάτο λαμαρίνες και σίδερα, δεμένος πισθάγκωνα και σε χτυπάνε, σε χτυπάνε, σε χτυπάνε… Το εξώφυλλο του “Filth” δε θα μπορούσε να είναι πιο πετυχημένο. Σφίγγεις τα δόντια από την ένταση, κάπως πρέπει να αντέξεις αυτό το μαρτύριο.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=I1JOf3QHvf4

2ο κεφάλαιο: Θόρυβος με νότες

Greed” (1986)

“Holy money” (1986)

Με λίγα λόγια: τα δίδυμα albums (μιας και ηχογραφήθηκαν την ίδια χρονική περίοδο) που σφράγισαν την είσοδο της Jarboe στο σχήμα. Ταυτόχρονα η μουσική παραμένει το ίδιο «ενοχλητική», αν και λιγότερο θορυβώδης.

Όταν τα ακούς νιώθεις…: … ότι κάτι έχει αλλάξει στο συγκρότημα. Είναι μία γυναικεία, αιθέρια φωνή που σιγοντάρει τις κατατονικές ερμηνείες του Gira. Είναι ότι αντί για τις ασήκωτες κιθάρες του Westberg ξαφνικά ακούς ένα (έστω, φάλτσο) πιάνο. Η εποχή των πειραματισμών σιγά-σιγά έρχεται.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=6FylhcViuYc

3ο κεφάλαιο: Ο δίσκος-ορόσημο

Children of god” (1987)

Με λίγα λόγια: το αιώνιο διαμάντι των Swans. Ένας δίσκος που σοκάρει με την ποικιλία, τους πειραματισμούς και την ποιότητα του. Κάνοντας στροφή 180 μοιρών οι Swans αποφασίζουν να γράψουν τραγούδια, όχι ηχητικές επιθέσεις. Μόνο κομμάτια σαν τα “Sex, god, sex” και “Beatiful child” θυμίζουν τον παλιό εαυτό του συγκροτήματος. Από την άλλη τι βρίσκεις; Βρίσκεις το “In my garden” που σε στοιχειώνει με την αέρινη μελωδία του, το “Blood and honey” με μία Jarboe να έχει πάρει το ρόλο ιέρισσας της ανατολής, το “Trust me” που επαναπροσδιορίζει τον όρο «σκοτάδι», το “Real love” που σε μαγεύει με την ακουστική κιθάρα, τη φυσαρμόνικα και την ερμηνεία του Gira και πολλά, πολλά άλλα… Ο ορισμός του πλούσιου δίσκου, μία από τις πιο πλήρεις κυκλοφορίες όλων των εποχών.

Όταν το ακούς νιώθεις…: … ότι δεν ακούς ένα album. Ακούς πολλά.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=vE8RBPXA2kY

4ο κεφάλαιο: Το εμπορικό peak

The burning world” (1989)

Με λίγα λόγια: μάλλον κάποιοι εξαπατήθηκαν με την (όποια) μελωδικότητα του “Children of god”. Γιατί πώς αλλιώς να εξηγήσεις ότι μία μπάντα που μόλις 3 χρόνια πριν στις συναυλίες της προκαλούσε εμετό (!) στον κόσμο, ξαφνικά βρέθηκε στην MCA με τον Bill Laswell παραγωγό; Ναι, εδώ οι Swans βρίσκονται στην πιο μελωδική στιγμή της καριέρας τους και αυτό καθόλου δε μας χαλάει, μιας και συνθετικά για άλλη μία φορά το επίπεδο είναι πολύ υψηλό. Μπαλαντοειδείς συνθέσεις, ένα άρωμα ανατολής αλλά και γενικότερα folk στοιχεία, καθάρια μελωδικά φωνητικά από τους Gira (ο οποίος για πρώτη φορά φανερώνει και τις επιρροές του από τον Jim Morrison των Doors) και Jarboe και ιδέες που σε τίποτα δε θυμίζουν το θορυβώδη παρελθόν της μπάντας.

Όταν το ακούς νιώθεις…: … ότι βρίσκεσαι χαμένος σε μία έρημο, περπατάς ζαλισμένος από μεθυστικές αναθυμιάσεις, αποστάγματα τραγουδιών όπως το “Let it come down”,  το “Mona Lisa, mother earth” και το “See no more”.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=cyC87WkS8-c

5ο κεφάλαιο: Η μελωδία σαν ξελόγιασμα

“White light from the mouth of infinity” (1991)

“Love of life” (1992)

Με λίγα λόγια: η νέα δεκαετία σημαδεύεται με το νέο, απελευθερωμένο πρόσωπο των Swans. Μία post-punk μπάντα που μπλέκει τη folk και το gothic με industrial περάσματα. 2 φωνές που σε μαγεύουν με την επιβλητικότητα τους, πλήκτρα που προσθέτουν μία αίσθηση μεγαλείου (“Better than you”), ακουστικές κιθάρες που σε αποξενώνουν από κάθε φιλικό συναίσθημα (“Love will save you”), ερμηνείες που σε σημαδεύουν (“Failure”), το κόλλημα με την ανατολή ακόμα καλά κρατεί (“In the eyes of nature”), τα samples συμπληρώνουν το σκηνικό.

Όταν τα ακούς νιώθεις…: … ότι ο πλουραλισμός είναι η νέα ταυτότητα των Swans.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=PZp7-QoLmMA

6ο κεφάλαιο: Ο δίσκος-σύνοψη

“The great annihilator” (1995)

Με λίγα λόγια: μετά το “Children of god” ίσως ο πιο πλήρης δίσκος του συγκροτήματος. Ο λόγος;  Ότι εδώ σχεδόν κάθε κομμάτι έχει (μουσικές) αναφορές στο παρελθόν του συγκροτήματος, χωρίς αυτό να σε κάνει να νιώθεις ότι σου πασάρανε ξαναζεσταμένο φαγητό. Το ακριβώς αντίθετο, τελειοποιούνε τις ιδέες τους. Είναι πραγματικά απίστευτος άθλος να γράψεις 16 τραγούδια και το επίπεδο να είναι στα ύψη καθ’ όλη τη διάρκεια του δίσκου. Είναι απίστευτο να πετυχαίνεις τέτοια συνοχή με τόσα διαφορετικά υλικά. Από το “Celebrity lifestyle”  που θα μπορούσε να γίνει ο post-punk ύμνος της δεκαετίας, μέχρι το “Killing for company” που συνεχίζει την παράδοση οι Swans να γράφουν ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΑ κομμάτια (ανεξαρτήτου είδος/προτιμήσεων) και από το “Mother/Father” που είναι λες και τραγουδάνε οι Πλειάδες μέχρι τον ακουστικό τρόμο του “She lives!” μεσολαβούν αποστάσεις που οι Swans τις διανύουν σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Θυμούνται ακόμα και το θορυβώδη παρελθόν τους (“Alcohol the seed”)! Ίσως ο καλύτερος δίσκος για να ξεκινήσει κάποιος τη γνωριμία του με το συγκρότημα.

Όταν το ακούς νιώθεις…: … ότι ακούς όλα τα προηγούμενα albums των Swans στο mixer.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=aNA19NbxtWs

7ο κεφάλαιο: Το soundtrack της αβύσσου

“Soundtracks for the blind” (1996)

a2652002832_10

Με λίγα λόγια: θέλει θράσος να έχεις κυκλοφορήσει ένα δίσκο που ξεπερνάει τη μία ώρα και μετά από ένα χρόνο να επιστρέφεις με διπλό (!) album. Αλλά οι Swans δεν είναι μία συνηθισμένη μπάντα. Και εδώ επιχειρούν να κάνουν την τομή (αφού πλέον έχει παίξει κυριολεκτικά ΤΑ ΠΑΝΤΑ), να συνθέσουν ένα υποτυπώδες soundtrack. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ακούγοντας το, πολλές φορές θα αναρωτηθείτε αν ακούτε «τραγούδια» ή μουσικά θέματα. Δίσκος δύσκολος, με πολύ ψωμί, αλλά απαιτεί υπομονή και προσοχή από τον ακροατή. Θα τον ανταμείψει, όμως. Από τα πιο ιδιαίτερα έργα των Swans.

Όταν το ακούς νιώθεις…: … ό,τι νιώθεις και όταν βλέπεις ένα κινηματογραφικό έργο. Αλλαγές συναισθημάτων, αντιθέσεις, συγκινήσεις, οργή, ερωτήματα, θαυμασμός. Όλα αυτά στο “Soundtracks for the blind” «μεταφράζονται» σε μακρόσυρτα ambient διαλείμματα, σε (για ακόμα μια φορά) «εγώ και η κιθάρα μου» τραγούδια, σε beat-άκια (!),  ακόμα και live κομμάτι που θυμίζει punk έχουν, ρε! Ηχητικές παρεμβολές, samples και ηλεκτρονικοί ήχοι καταλαμβάνουν ένα μεγάλο μέρος του album, κάνοντας μας να «ξεχάσουμε» τις δομές που είχαν υιοθετήσει με το “The burning world”.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=KCWwtH9Yr54

8ο κεφάλαιο: Οι αναγεννημένοι Swans

“My father will guide me up a rope to the sky” (2010)

“The seer” (2012)

Με λίγα λόγια: οι Swans διέλυσαν. Παρ’ όλα αυτά ποτέ δεν εξαφανίστηκαν από τα μουσικά πράγματα (τα λέμε παρακάτω λεπτομερώς). Αλλά κάτι έλειπε. Κι αυτό το «κάτι» ξαναγύρισε μετά από 14 χρόνια, να διεκδικήσει ό,τι δεν κατάφερε (λόγω ατυχίας; Λόγω ανωριμότητας του μουσικού κοινού; Λόγω περιστάσεων;) στα ‘80s και στα ‘90s. Και το κατάφερε. Πρώτα με το “My father will guide me up a rope to sky”, αλλά κυρίως με το “The seer”, οι Swans με μεγαλοπρέπεια δέχθηκαν τα εύσημα παλιών και νέων, εχθρών και φίλων.

Όταν τα ακούς νιώθεις…: … ότι ακούς την ηχητική έκδοση της «Οδύσσειας». Ένα λαβυρινθώδες ταξίδι με «μπρος-πίσω», γεμάτο συγκινήσεις. Και αν το “My father wil guide me up a rope to the sky” είναι πιο «στρωτό» και εύκολο (καθόλου δε μας χαλάει αυτό), στο “The seer” ο Gira αφήνει τον εαυτό του να χαθεί μέσα σε drone δρόμους, ατελείωτα feedback (σε σημείο παροξυσμού) και επιλεγμένες στιγμές μελωδικής ανακούφισης. Ένα δύσκολο έργο (χαρακτηριστικά o Gira αναφέρει ότι «μου πήρε 30 χρόνια να γράψω αυτόν το δίσκο») για γερά νεύρα, στη λογική του “Soundtracks for the blind” αλλά ακόμα παραπέρα. Άλλη μια στιγμή μεγαλείου για αυτήν τη  μπάντα.

Χαρακτηριστικό κομμάτι:

http://www.youtube.com/watch?v=xdzYh1-MhjY

1035x826-SWANS-1984-by-Lee-Renaldo-COMPOSITE2

Παραπλήσιοι ήχοι…

Είναι αλήθεια ότι μία ζωή δε φτάνει για να ακούσεις και να κάνεις κτήμα σου τα άπαντα των Swans. Οι τύποι έχουν παίξει τα πάντα, και ακόμα κι αν μάθεις απ’ έξω τα studio albums τους (που δεν παίζει), υπάρχουν άλλα τόσα live (όπου το κάθε τραγούδι μεταμορφώνεται σε κάτι καινούριο), συλλογές με ακυκλοφόρητο υλικό και EPs. Για τους άρρωστους που τα έχουν ακούσει όλα αυτά, τσεκάρετε τα παρακάτω ονόματα:

Skin/World of Skin: το project των Gira/Jarboe στα ‘80s, όταν άρχισαν να πειραματίζονται με πιο μελωδικά ακούσματα. 3 δίσκοι, τσεκάρετε τους αν αγαπάτε την πιο ατμοσφαιρική πλευρά του συγκροτήματος.

Angels of Light: το συγκρότημα του Gira μετά το διάλλειμα της κύριας μπάντας του. Πολύ ωραία τραγούδια στο folk/ακουστικό στυλ κάποιων τραγουδιών των Swans. Πεσιμισμός και σκοτάδι, σε σφάζει με το βαμβάκι.

Young God Records: η εταιρεία του Gira, απ’ όπου κυκλοφόρησαν οι περισσότεροι δίσκοι των Swans, αλλά και όλων των άλλων projects. Από εδώ κυκλοφόρησαν και οι προσωπικές δουλειές του Gira, όπως και πολλά άλλα πειραματικά και avant-garde πράγματα.

Jarboe: μία τόσο ξεχωριστή προσωπικότητα δε θα μπορούσε να οριστεί μόνο μέσα στα πλαίσια των Swans. Το σκοτάδι της φωνής της απλώθηκε σε πολλούς προσωπικούς δίσκους, όπως και σε συνεργασίες με άλλες μπάντες (π.χ.  “Neurosis & Jarboe”).

…και άξιοι συνεχιστές

Η ομορφιά των Swans ήταν ο τρόπος που περιέπλεκαν το σκοτάδι με τη μελωδία, η εμμονή τους στην επαναληπτικότητα για δημιουργία ατμόσφαιρας και το αφόρητο συναίσθημα που μετέφεραν στον ακροατή. Αν τη βρίσκετε με τέτοια σχιζοφρενικά ακούσματα, ένα παρόμοιο πνεύμα θα συναντήσετε στις παρακάτω μπάντες:

Neurosis: όχι μόνο επειδή συνεργάστηκαν με την Jarboe. Κυρίως γιατί το συναίσθημα απόγνωσης που σου βγάζουν είναι απαράμιλλο.

Προτεινόμενοςδίσκος: “Through silver in blood”

Godflesh: μάλλον ο Justin Broadrick βούτηξε για τα καλά στις πρώτες δουλειές των Swans όταν ήταν πιτσιρικάς, κάπως έτσι εξηγείται ότι ποτέ δεν μπόρεσε να αποτινάξει από πάνω του τις επιρροές από τα βασανιστικά, βιομηχανικά ηχητικά τοπία αυτών των δίσκων. Industrial metal κατευθείαν από το δυστοπικό μέλλον.

Προτεινόμενος δίσκος: “Streetcleaner”

Bodychoke: δυστυχώς σπάνια μνημονεύεται το όνομα τους. Πήραν τις καλύτερες διδαχές των Swans και έφτιαξαν καταπληκτικά έργα, βουτηγμένα στη δυστυχία και την απομόνωση. Πολύ έντονο άκουσμα, κρίμα που διέλυσαν.

Προτεινόμενος δίσκος: “Cold river songs”

My Dying Bride: ΟΚ, λίγο cheesy όνομα πλέον, αλλά τους αναφέρουμε για τρεις λόγους: πρώτον, διασκεύασαν το “Failure” με ωραίο τρόπο (όπως έκαναν και με άλλους ύμνους). Δεύτερον, ο Stainthorpe κατακλέβει το στυλ του Gira, αλλά γουστάρουμε. Τρίτον, τα πρώτα τους albums έχουν βάρος ασήκωτο, παιδιά!

Προτεινόμενος δίσκος: “Turn loose the swans”

Τα καλά του Youtube

http://www.youtube.com/watch?v=cqG9s1NUZsU

Συνέντευξη-αφιέρωμα στους Swans από την τσέχικη τηλεόραση το 1997.

http://www.youtube.com/watch?v=_jOEYDu4AbU

Ολόκληροτο “A long slow screw” video. Συναυλία για γερά στομάχια, από την εποχή που οι Swans κλείδωναν τις πόρτες των clubs για να μη φεύγει ο κόσμος. «Γιατί να θέλει κάποιος να φύγει;» είπατε; Πηγαίνετε στο 24:00.

http://www.youtube.com/watch?v=0sdOvQjtUrg

Οι Swans της νέας χιλιετίας.

Επίλογος

They tempt me with violence,

they punish me with ideals,

and they crush me with an image of my life that’s nothing but unreal,

except on the goddamned slaveship of failure…

swans2

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s